ورم و آب آوردن (التهاب)زانو؛علت و درمان

علت ورم ( آب آوردن زانو)و درمان آن


ورم زانو که گاهی اوقات از آن با اصطلاح متداول "آب آوردن زانو" و واژه پزشکی افیوژن (تجمع مایع) نیز یاد می‌شود می‌تواند پی‌آمد صدمه دیدن، استفاده بیش از اندازه یا بیماری باشد.

ورم مفصل زانو عملکرد و انعطاف‌پذیری زانو را محدود می‌کند، برای مثال بیمار مبتلا به علائم آب آوردن زانو به دشواری می‌تواند زانوی متورم را کاملاً خم یا صاف کند و در زمان دراز کردن و بی‌حرکتی پا زانو معمولاً 15 تا 25 درجه خمیدگی دارد.

ورم زانو با توجه به عارضه اصلی دامن زننده به این شرایط در برخی موارد با هیچ علامت دیگری غیر از التهاب زانو همراه نیست و برعکس گاهی دردناک و قرمز است و  زانو توانایی تحمل وزن بدن را ندارد.

علت التهاب زانو و آب آوردن زانو خواه اندکی بیمار را آزار دهد، خواه او را دچار دردی توان‌فرسا سازد باید مشخص شود و علایم آب آوردن زانو به منظور تخفیف مشکلات آتی درمان شود. ورم مزمن یا طولانی مدت می‌تواند به آسیب بافت مفصل، تحلیل و فروپاشی غضروف و نرمی استخوان بیانجامد، بنابراین در درمان آب آوردن زانو نباید اهمال شود.

علت و دلایل


عمده ترین دلایل آب آوردن زانو به شرح زیر هستند :

آسیب ها : وارد شدن هر گونه آسیبی به مفصل زانو می تواند موجب تجمع مایع مفصلی اضافی در زانو شود . برخی از شایع ترین انواع آسیب که می تواند موجب آب آوردن زانو شود شامل موارد زیر می شود :

شکستگی استخوان

پارگی منیسک

پارگی رباط

آسیب بر اثر استفاده بیش از حد از مفصل

وجود بیماری های نهفته در شخص که به مفصل زانو آسیب وارد می کند( در ادامه آمده است)

بیماری هایی که میتوانند موجب آسیب به مفصل زانو شوند به قرار زیر هستند :

  • آرتروز زانو ( این بیماری شایع ترین دلیل آب آوردن زانو است)
  • روماتیسم
  • عفونت
  • نقرس
  • بورسیت
  • تشکیل کیست در زانو
  • خونریزی در مفصل زانو
  • وجود تومور در زانو

عوامل خطر


  • سن: ورم زانو معمولاً بیشتر در افراد مسن‌تر از ۵۵ سال بروز می‌یابد. • شرکت در فعالیت‌های ورزشی: شرکت کنندگان در ورزش‌های همراه با تغییر جهت ناگهانی، مانند بسکتبال، بیشتر در معرض ضربه‌ها و صدمه‌هایی هستند که باعث ورم زانو می‌شوند. • چاقی: اضافه وزن علاوه بر این که فشار مضاعفی را بر مفصل زانو وارد می‌کند به آسیب فرسایشی دامن زننده به ورم زانو نیز می‌انجامد. در این شرایط، احتمال ابتلا به استئوآرتریت، یکی از علل متداول ورم زانو، افزایش می‌یابد.

علائم و نشانه ها


ورم زانو بطور واضح باعث بزرگ شدن زانوها می شود که معمولاً مربوط به یک فرآیند التهابی یا وارد شدن آسیب به مفصل یا ساختارهای اطراف آن است. ورم مفصل ممکن است با سایر علائم آب آوردن زانو شامل سفت شدن، درد، قرمز شدن، گرم شدن، و از دست دادن واضح دامنه حرکتی زانو همراه باشد. در این حالت با توجه به علت ورم زانو ممکن است در یک یا هر دو زانو مشاهده شود. آرتروز یک علت ورم زانو و التهاب مفاصل است

عوارض


تورم زانو می‌تواند به ایجاد عوارضی منجر شود، این عوارض عبارتند از:

  • از دست رفتن عضلات: مایع جمع شده در زانو می‌تواند بر عملکرد عضلات تأثیر گذار باشد و منجر به تضعیف و آتروفی عضلات ران شود.
  • کیسه‌ای پر از مایع (کیست بیکر): تجمع مایع در زانو می‌تواند به شکل‌گیری یک کیست بیکر در پشت زانو منجر شود. یک کیست بیکر متورم می‌تواند بسیار دردناک باشد، لیکن معمولاً با یخ‌گذاری و فشرده سازی بهبود می‌یابد. در صورتی که تورم شدید باشد، ممکن است به تخلیه‌ی مایع نیاز شود (آسپیراسیون کیست).

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد


در صورتی که هر کدام از موارد زیر برای شما به وجود آمد، حتماً به پزشک مراجعه کنید:

  • اقدامات مراقبتی و داروهای تجویزی باعث تسکین درد شما نشود.
  • یکی از زانوها در مقایسه با زانوی دیگر قرمزتر شده باشد و در هنگام لمس احساس گرمی را به دست منتقل کند.

درمان ورم زانو


برای درمان آسیب‌دیدگی رباط‌ها، مینیسک‌ها و یا ترمیم شکستگی‌های مفصل زانو نیز اغلب نیاز به عمل جراحی و کمک به پایداری بیشتر مفصل زانو می‌باشد. به طور کلی درمان‌های رایج برای آب آوردن زانو عبارتند از:

بریس و زانوبند

استفاده از زانوبندهای محافظ یا جلوگیری کننده از آسیب‌دیدگی زانو، یکی از راهکارهایی است که در کاهش وقوع آسیب‌های زانو و یا کاهش شدت این آسیب‌ها تأثیر دارد. این زانوبندها بدون آنکه محدودیتی در توانایی حرکتی مفصل زانو ایجاد کنند، از آسیب رسیدن به رباط‌های مفصل زانو جلوگیری می‌کنند.

استفاده از یک باند کشی برای بستن زانوی آسیب‌دیده باعث افزایش فشار در فضای «بیرون» سلول‌ها می‌شود و از این طریق فشار در فضای بین سلولی (بین شبکه‌ای) به طور مصنوعی افزایش داده می‌شود تا بر فشار داخل سلولی غلبه کند. هنگامی که فشار در فضای بین سلولی از فشار داخل سلول بیشتر می‌شود، جهت شیب فشار نیز تغییر می‌کند و در نتیجه، حرکت مایع از داخل به خارج سلول و تجمع آب در فضای مفصل زانو متوقف می‌شود.

ورزش

بهترین ورزش‌ها برای تسکین ورم زانو، آن ورزش‌هایی هستند که بدون ایجاد درد و التهاب موجب بهبود عملکرد مفصل زانو می‌شوند. این ورزش‌ها می‌تواند شامل شنا، ورزش‌های تقویتی و حرکات کششی باشد. با این حال باید به خاطر داشته باشید که نوع حرکات ورزشی به نوع آسیب‌دیدگی زانو و علائم آن و چندین عامل دیگر بستگی دارد و باید حتماً توسط پزشک متخصص طب فیزیکی برای شما تجویز شود.

تزریق

اگر علائم ورم و آب آوردن زانوی شما خیلی شدید باشد و یا نسبت به سایر روش‌های درمانی پاسخ ندهد، می‌توان از تزریق کورتیکواستروئید به عنوان یک گزینه دیگر استفاده کرد. داروهای کورتیکواستروئید حاوی استروئیدهایی هستند که در کاهش التهاب تأثیر دارند.

اوزون درمانی

تزریق اوزون در داخل مفصل، روشی است که بر مبنای تلفیق اصول روش‌های نورال تراپی و اوزون تراپی عمل می‌کند. در این روش، ترکیبی از پروکائین، داروهای ضد التهاب، داروهای هومئوپاتیک، ویتامین‌ها، مواد معدنی و گاز اوزون / اکسیژن به درون زانوی ورم کرده و نواحی دردناک اطراف آن تزریق می‌‌شود.

آسپیراسیون

در این روش، آب انباشته شده در داخل مفصل زانو با استفاده از یک سرنگ توسط پزشک تخلیه می‌شود. البته در بعضی از موارد بعد از مدتی زانو مجدداً آب می‌آورد.

جراحی

  • جراحی زانو به روش آرتروسکوپی: در این روش پزشک با استفاده از دوربینی که بر روی یک میله انعطاف‌پذیر به نام آرتروسکوپ تعبیه شده است، می‌تواند فضای داخل زانوی شما را ببیند و نشانه‌های آسیب‌دیدگی را در آن مشخص کند. سپس جراح می‌تواند آسیب‌های مشاهده شده را از همین طریق ترمیم نماید.
  • جراحی تعویض مفصل زانو: اغلب بیماران مبتلا به استئوآرتروز زانو نیازی به انجام عمل جراحی ندارند. اما در صورتی که مفصل زانو دیگر قادر به تحمل وزن بدن نباشد، ممکن است از جراحی تعویض مفصل برای درمان آن استفاده شود.

پیشگیری از تورم و آب آوردن زانو


همانطور که گفته شد، تورم و آب اوردن زانو اغلب بر اثر یک حادثه یا آسیب و یا بر اثر یک بیماری زمینه‌ای است. با توجه به این موضوع، برخی از اقداماتی که برای پیشگیری از تورم زانو می‌توانید انجام دهید عبارتند از:

  • در صورتی که به بیماری‌های مزمن مفصلی مانند آرتروز یا نقرس مبتلا هستید، به طور منظم به پزشک متخصص خود مراجعه کنید تا وضعیت شما را تحت نظر داشته باشد.
  • داروهای خود را دقیقا طبق دستور پزشک مصرف کنید و به تمامی توصیه‌های او عمل کنید. همچنین درمان‌های توصیه شده توسط فیزیوتراپیست را به دقت دنبال کنید.
  • به طور منظم ورزش کنید تا عضلات ران و زانوی خود را قوی کنید تا عضلات ران شما بهتر از مفصل زانو پشتیبانی کنند.
  • در صورتی که اضافه وزن دارید، بهتر است یک برنامه‌ی منظم برای کاهش وزن خود داشته باشید. در این مورد، بسیار ضروری است که با پزشک متخصص مشورت کنید تا یک برنامه‌ی دقیق برای کاهش وزن شما تدوین کند.